Rueda Verdejo of Rias Baixas Albariño: welke Spanjaard past bij jou?
Share
Vorige week nog: iemand belde met de vraag of zijn fles Rias Baixas "kapot" was, want de wijn bruiste een beetje. Dat klopte niet. Wat hij voelde was een piepklein CO₂-prikje op de tong, een natuurlijk restje uit de vinificatie dat als frisheidshaakje werkt. Albariño is een stille wijn, geen mousserende. Zulke verwarring hoor ik vaker over Spaans wit. Rueda Verdejo en Rias Baixas Albariño staan naast elkaar in de winkel, allebei populair, allebei ergens tussen tien en vijftien euro, en veel drinkers weten niet welk verschil ze mogen verwachten.
Verdejo drinkt kruidig en strak met een licht bittertje, Albariño ronder en zilter met meer body. Dat is wat er bij de eerste slok gebeurt. De rest van dit stuk laat zien wanneer je de ene wilt en wanneer de andere, en waarom dat verschil er is.
In het glas: kruid en bittertje tegenover zilt en body
Ruik eerst aan de Verdejo zonder te proeven. Wat er meestal boven komt is vers gesneden venkel, iets van anijs, groene appel en soms een zweem van pas gemaaid gras. In de mond is de wijn strak, met een hoge zuurgraad en een licht bitter randje in de afdronk, alsof iemand een klein toefje grapefruit heeft toegevoegd. Dat bittertje hoort bij de druif zelf.
De José Pariente - José Pariente Verdejo Rueda is de fles die ik hier het vaakst bij pak. Kurk in plaats van schroefdop, wat je bij deze staaltank-stijl niet vanzelfsprekend krijgt, en in het glas precies dat venkel-en-groene-appel-profiel dat Verdejo zo herkenbaar maakt.
Kurk-gesoten staaltank-Verdejo met venkel- en groene-appelprofiel uit de Rueda-appellation.
Zet er een Albariño naast en het beeld verandert direct. In de neus zit witte perzik, meloen, iets van laurier, en heel duidelijk een zilte bries die aan zee doet denken. In de mond wordt de wijn breder: ronder, romiger, met meer gewicht op de tong. Het zuur is er wel, alleen zit het onder de body verstopt in plaats van erbovenop.
Een fles die dat goed laat zien is een Rias Baixas op fijne droesem, zoals de Martín Códax - Albariño Lías Rías Baixas, die ik afgelopen zomer bij een schaal Zeeuwse platte oesters dronk.
Op fijne droesem gerijpte Rias Baixas-Albariño met zilte toon en ronde textuur.
Beide zijn droog. Klassieke Rueda-Verdejo wordt droog gemaakt, en Rias Baixas Albariño vrijwel altijd ook.
Waarom ze zo anders drinken: hoog plateau tegenover Atlantische kust
Rueda ligt in Castilla y León, op een hoogvlakte rond de 700 meter boven zeeniveau. Continentaal klimaat, hete zomers, koude nachten. Die dag- en nachtwisseling houdt het zuur in de druif overeind terwijl het fruit rijpt. Vandaar de spanning in het glas: rijp genoeg om aromatisch te zijn, koel genoeg om strak te blijven. Die 700 meter is trouwens een gemiddelde; veel percelen zitten tussen 600 en 800, wat maakt dat er onderling meer verschil tussen Rueda's zit dan de appellatie doet vermoeden.
Rias Baixas ligt aan de Atlantische kust van Galicië, op zeeniveau, met graniet in de bodem en een klimaat dat vooral koel en vochtig is. Wie er ooit in oktober is geweest weet wat "vochtig" betekent: de regen komt zijwaarts binnen en blijft dagen hangen. De Albariño-druif heeft daar een relatief dikke schil ontwikkeld tegen dat vocht, en die schil geeft de wijn extra textuur.
Dan de kelder. Veel Rias Baixas-huizen laten hun Albariño een paar maanden op de fijne droesem liggen (sobre lías), wat de rondheid en romigheid van Albariño verklaart. Rueda-Verdejo gaat meestal juist strak op roestvrij staal om die kruidige helderheid vast te houden, al bestaan er ook prachtige houtversies die de wijn ronder maken.
Op tafel: bij welk bord welke Spanjaard
Een schaal oesters op ijs vraagt Albariño. De zilte bries in de wijn haakt aan op het zeewater in de oester, de body draagt het gladde weefsel van de schelp. Hetzelfde geldt voor mosselen met witte wijn en look, gambas al ajillo, gefrituurde inktvis en pulpo a la gallega. De hele Galicische keuken is er in feite mee opgevoed. Nu het oesterseizoen weer op gang komt is dat een goed moment om die combinatie eens serieus te proberen; kijk voor variaties ook eens naar Albariño bij asperges.
Verdejo gedijt bij een ander soort bord. Witte asperges met een botersaus, een salade met warme geitenkaas, gegrilde dorade met tijm en citroen, een ceviche met limoen en koriander, een geroosterde artisjok met olijfolie. Alles waar groene kruiden of licht bitter groen (asperge, artisjok, rucola) in zit, tilt de Verdejo eerder op dan een Albariño dat zou doen. Voor de asperge-hoek in het bijzonder is Verdejo bij asperges een handige diepteduik.
Bekend met Sauvignon Blanc? Zo landen deze twee daarop
De Nederlandse witwijndrinker die "iets fris droogs" vraagt, denkt meestal aan Sauvignon Blanc. Bij Spaans wit is dat vaak de eerste referentie waarnaar het brein grijpt.
Verdejo zit inderdaad in dezelfde smaakhoek als Sauvignon Blanc: allebei kruidig, groen, met hoog zuur en aromatische neus. Het verschil zit in het bittertje en de toon. Verdejo heeft die venkel-anijs-kant en dat licht bittere randje in de afdronk; Sauvignon Blanc trekt eerder naar passievrucht, buxus of nectarine, afhankelijk van waar hij vandaan komt. Wie de ene lekker vindt, drinkt de andere meestal ook graag, alleen niet als vervanging.
Albariño staat verder van klassieke Sauvignon Blanc af. De verwantschap ligt eerder bij een Muscadet uit de Loire of een stevige Vinho Verde uit Portugal: koelklimaat, zilt, mineraal, met textuur uit de kelder. Iemand die op Sauvignon Blanc drinkt en voor het eerst Albariño probeert, moet even schakelen.
Wat er op het etiket staat: Rueda, Rias Baixas, en de druif erachter
Op het etiket kan Rueda misleiden. De appellatie laat naast Verdejo ook Viura, Sauvignon Blanc en blends toe. Een fles met "Rueda" erop kan dus een 100% Verdejo zijn, een blend, of zelfs een pure Sauvignon Blanc uit dezelfde streek. Wie zeker wil weten dat het om Verdejo gaat, zoekt op het etiket naar "Verdejo" of "100% Verdejo" naast het "Rueda"-logo.
De José Pariente - Sauvignon Blanc is precies dat laatste: Rueda op het etiket, Sauvignon in het glas, uit dezelfde bodega die de referentie-Verdejo maakt.
Rueda-Sauvignon van dezelfde bodega als de referentie-Verdejo; laat zien dat de appellatie meer dan één druif herbergt.
Bij Rias Baixas is het eenvoudiger. De appellatie is zo sterk verbonden met Albariño dat een fles met "Rias Baixas" op het etiket vrijwel altijd overwegend Albariño is (minimaal 70%, meestal 100%). "Albariño" en "Rias Baixas" staan bijna altijd samen op het etiket, en dat mag je vertrouwen.
Waar het weer subtieler wordt: vlak over de Portugese grens, in Vinho Verde, groeit dezelfde druif onder de naam Alvarinho. Zelfde druif, andere DO, andere stijl. Een Vinho Verde Alvarinho drinkt meestal frisser, slanker en soms met dat kenmerkende bruisje dat je in Rias Baixas juist bijna nooit tegenkomt. Voor wie zich in dat onderscheid wil verdiepen: Albariño of Alvarinho legt uit welke van de twee je wanneer wilt.
Wie het hele Rueda-spectrum wil zien, van strakke staaltank tot houtgerijpte varianten, vindt de selectie in onze wijn uit Rueda-collectie.