Château Dereszla – Tokaji Aszú 6 Puttonyos (2018)

Château Dereszla ligt in Bodrogkeresztúr, een klein dorp aan de rivier de Bodrog in het hart van Tokaj-Hegyalja. De eerste vermelding van het landgoed dateert uit 1406: vanaf de vijftiende eeuw hoorde de Dereszla-heuvel bij de bezittingen van de Hunyadi-familie, daarna achtereenvolgens bij de Habsburgers, de Transsylvanische vorsten Bocskai en Bethlen en sinds 1645 bij de Rákóczi's. Tot 1945 beheerde de Oostenrijkse familie Wolkenstein het domein met vier wijnkelders.

Na de nationalisering onder het communistische regime kwam het huis kort in handen van een Franse coöperatie en werd het in 2000 overgenomen door de d'Aulan-familie — de historische eigenaars van champagnehuis Piper-Heidsieck. Onder hun stewardship volgde een grondige modernisering: roestvrijstalen tanks, een nieuwe persinrichting, een herstelde middeleeuwse bottelinstallatie en de reconstructie van de meer dan een kilometer lange ondergrondse historische keldergangen. Sinds 2016 is het domein opnieuw in Hongaarse handen, met een lokaal team dat verder bouwt op het fundament dat in de jaren daarvoor was gelegd.

Het huis bezit vandaag 40 hectare eigen wijngaard en heeft daarnaast toegang tot een geïntegreerd portfolio van honderd hectare verspreid over enkele van de meest gerenommeerde Tokaj-Grand-Cru-percelen: Dereszla, Lapis, Henye, Hatalos, Zsadány en Várhegy. De huidige productie loopt van droge Furmint via semi-dry en semi-sweet stijlen tot late harvest, szamorodni en de eigenlijke Aszú-cuvées. Distributie in Nederland verloopt via Fourcroy.

Kleur: een diep gouden tot licht amberen tint met een glanzende rand, helder in het glas. Door de hoge restzoetheid loopt de wijn traag en stroperig langs de wand van het glas — de zogenaamde kerktorens van een geconcentreerde zoete wijn.

Neus: rijk en sprekend, met honing en bijenwas voorop, daaronder gedroogde abrikoos, kweepeer, gekonfijte sinaasappelschil en een vleugje exotisch fruit. De botrytis tekent zich af als een fijne champignon-toon op de achtergrond en een hint van rozijn die de neus diepte geeft.

Smaak: dicht en zoet, met de honing en gedroogde abrikoos uit de neus die het palet vullen. De zes-puttonyos-stijl betekent ten minste 150 gram restsuiker per liter, maar dat zoet is nooit massief: een levendige zuurgraad — de natuurlijke handtekening van de Furmint-druif — snijdt dwars door de wijn heen en geeft hem spanning. Onderhuids tonen van geroosterde noten en gekonfijte gember uit de jaren in Hongaars eikenhout.

Afdronk: zeer lang en gelaagd, met na het gedroogde fruit een nasmaak van gekonfijte citrus en thee. De zuren ronden de wijn schoon af; er blijft geen plakkerig restje aan de tong.

Een Aszú van zes puttonyos is een klassieke pairing-wijn: de hoge restzoetheid trekt zoete en vette gerechten naar zich toe, terwijl de levendige zuren het zoet in toom houden en zelfs zoute, scherpe smaken aankunnen. Drie combinaties die op deze stijl klassiek werken:

• Foie gras met geroosterd brioche — de honing- en gekonfijte fruittonen in de wijn lopen parallel aan het rijke leverfondant, terwijl de zuren door het vet snijden en de pairing licht houden. Een Tokaji-foie-gras-combinatie is in Frankrijk en Hongarije de klassieke koppeling sinds de zeventiende eeuw.
• Roquefort of een rijpe Stilton met walnoot — het kruidige zoet vangt het zout en de pittige scherpte van de blauwschimmelkaas op, een tegenstelling die elkaar wederzijds versterkt. De gedroogde-abrikoostoon van de wijn ronden de notige bitterheid van de walnoot af.
• Tarte Tatin of een abrikozentaart — appel of abrikoos op het bord ontmoeten gekonfijt fruit in het glas; de zuren van de wijn balanceren de gekarameliseerde suiker en het deeg, en de botrytis-tonen voegen een laag champignon-en-honing toe die een rustig dessert in een herinnering omtovert.

De Château Dereszla Tokaji Aszú 6 Puttonyos is een edelzoete wijn uit Tokaj-Hegyalja, de oudste gerangschikte zoete-wijnstreek ter wereld (de officiële vineyard-classificatie van Tokaj dateert uit 1737, ruim voor die van Bordeaux). De druiven — Furmint, Hárslevelű en Zeta — worden bij vroege herfstmist door botrytis cinerea, ook wel edelrot genoemd, aangetast. De edelrot prikt het schildje van de druif en laat water verdampen, waardoor de natuurlijke suikers, zuren en aroma's geconcentreerd achterblijven. Wat overblijft is een ingedroogde, donker gekleurde aszú-bes.

De aszú-bessen worden bes voor bes met de hand uitgelezen en in manden van vijfentwintig kilo — de puttonyos — naar de kelder gebracht. In de kelder wordt elke mand gemengd met een vat basiswijn van gewone, niet-botrytized druiven van dezelfde oogst; de aszú-bessen geven daarbij hun gestockte suikers, aroma's en zuren af. Na enkele dagen weken volgt een zachte persing, gevolgd door een trage gecontroleerde fermentatie. Hoe meer puttonyos per vat basiswijn, hoe zoeter en geconcentreerder het eindresultaat. De huidige Tokaj-regelgeving erkent 5 en 6 Puttonyos als de twee officiële Aszú-categorieën: voor 6 Puttonyos geldt een minimum van 150 gram restsuiker per liter.

Na de fermentatie rijpt de wijn meerdere jaren in Hongaarse eikenhouten vaten, doorgaans uit het naburige Zemplén-gebergte. Dereszla gebruikt vaak tweede- en derdegebruiks-vaten zodat het hout structuur en oxidatieve complexiteit geeft zonder primair barrique-aroma op te leggen. Daarna volgt verdere flesrijping in de meer dan een kilometer lange historische keldergangen onder het huis in Bodrogkeresztúr, waar de constante temperatuur en luchtvochtigheid de wijn rustig laten ontwikkelen.